معرفی ۵ پروژه برتر لایه ۲ شبکه بیت کوین

زمانی بود که بیت‌ کوین فقط “طلای دیجیتال” بود؛ کند، گران و مناسب برای ذخیره ارزش. اما در سال ۲۰۲۵، داستان کاملاً عوض شده است. به لطف راه‌حل‌های لایه دوم (Layer 2)، اکنون می‌توانیم روی شبکه بیت‌ کوین، قرارداد هوشمند اجرا کنیم، NFT بسازیم و حتی در دیفای (DeFi) شرکت کنیم، آن هم با سرعتی باورنکردنی و کارمزد نزدیک به صفر!

اگر می‌خواهید بدانید کدام پروژه‌ها در حال تبدیل بیت‌کوین به یک ابرکامپیوتر جهانی هستند، این مقاله تخصصی از بلاگ صرافی اکسیر را از دست ندهید.

چرا بیت‌کوین به لایه دوم نیاز دارد؟

لایه اصلی بیت‌کوین (Layer 1) برای امنیت طراحی شده، نه سرعت. این شبکه در هر ثانیه تنها ۷ تراکنش را پردازش می‌کند. اما لایه‌های دوم، مثل “لاین‌های سرعت” در اتوبان عمل می‌کنند؛ تراکنش‌ها را خارج از جاده اصلی پردازش کرده و نتیجه نهایی را در بیت‌کوین ثبت می‌کنند.

همزمان با تثبیت جایگاه شبکه بیت‌کوین به عنوان پایه و اساس امور مالی غیرمتمرکز، راهکارهای مقیاس‌پذیری که به عنوان پروژه‌های لایه ۲ شناخته می‌شوند، به سرعت قابلیت‌های آن را فراتر از یک ذخیره ارزش ساده تغییر می‌دهند. در سال ۲۰۲۵، این فناوری‌های نوآورانه لایه ۲ با فعال کردن تراکنش‌های سریع‌تر، کارمزدهای پایین‌تر و ادغام قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز که به طور سنتی برای لایه پایه غیرقابل دسترس بودند، بیت‌ کوین را به شدت تقویت می‌کنند. از شبکه لایتنینگ که به طور گسترده پذیرفته شده و پرداخت‌های فوری را تسهیل می‌کند گرفته تا زنجیره‌های جانبی و رول‌آپ‌های نوظهور که موارد استفاده و قابلیت برنامه‌ریزی جدیدی را فراهم می‌کنند، پنج پروژه برتر لایه ۲ بیت‌کوین در حال تغییر نحوه تعامل روزانه کاربران با بیت‌کوین هستند و آن را کاربردی‌تر، مقیاس‌پذیرتر و همه‌کاره‌تر از همیشه می‌کنند.

۱. شبکه لایتنینگ (Lightning Network)؛ پادشاه پرداخت‌های خرد

شبکه لایتنینگ (Lightning Network) بهترین راهکار لایه ۲ ساخته شده بر روی بلاکچین بیت کوین است که برای حل مشکلات مقیاس‌پذیری بیت کوین با فعال کردن تراکنش‌های تقریباً آنی و کم‌هزینه خارج از زنجیره اصلی طراحی شده است و با ایجاد کانال‌های پرداخت بین کاربران عمل می‌کند. دو کاربر وجوه را در یک قرارداد هوشمند در زنجیره اصلی بیت کوین قفل می‌کنند و سپس می‌توانند فوراً و بارها خارج از زنجیره در آن کانال تراکنش انجام دهند. فقط مانده‌های اولیه و نهایی در بلاکچین بیت کوین ثبت می‌شوند که به طور قابل توجهی تعداد تراکنش‌های درون زنجیره‌ای را کاهش می‌دهد و در نتیجه کارمزدها و ازدحام را کم می‌کند. همچنین، تراکنش‌ها در مقایسه با زمان تأیید معمول ۱۰ دقیقه‌ای بیت کوین، تقریباً فوراً انجام می‌شوند. از آنجا که اکثر تراکنش‌ها خارج از زنجیره انجام می‌شوند، کارمزدها به طرز چشمگیری کاهش می‌یابند و امکان انجام تراکنش‌های خرد مقرون به صرفه را برای پرداخت‌های کوچک روزمره فراهم می‌کنند. در‌واقع، این شبکه از لحاظ تئوری می‌تواند تا ۱ میلیون تراکنش در ثانیه را مدیریت کند، که نسبت به ظرفیت لایه پایه بیت‌کوین که حدود ۷ تراکنش در ثانیه است، افزایش چشمگیری محسوب می‌شود.

• نوآوری‌ها در سال ۲۰۲۵: به‌روزرسانی‌های اخیر شامل پروتکل‌های مسیریابی هوشمندتر، ادغام‌های ساده‌تر کیف پول و ویژگی‌های حریم خصوصی بهبود یافته است. این پیشرفت‌ها، شبکه لایتنینگ را امن‌تر و کاربرپسندتر کرده و از پذیرش آن توسط کاربران عادی و خرده‌فروشان پشتیبانی می‌کند.

• موارد استفاده: شبکه لایتنینگ امکان پرداخت‌های همتا به همتا، ریزپرداخت‌ها و برنامه‌های جدید مانند امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) را در بیت‌کوین فراهم می‌کند. همچنین شاهد افزایش پشتیبانی اکوسیستم از طریق کیف پول‌ها، صرافی‌ها و ادغام در پلتفرم‌هایی مانند توییتر برای انعام دادن به بیت‌کوین هستیم.

• امنیت: تراکنش‌ها هنوز توسط بلاکچین اصلی بیت‌کوین ایمن هستند و مدل امنیتی قوی آن را به ارث می‌برند، با وجود اینکه بیشتر فعالیت‌ها خارج از زنجیره انجام می‌شوند.

• تأثیر اکوسیستم: شبکه لایتنینگ با انجام سریع‌تر و ارزان‌تر پرداخت‌ها، برای قابلیت استفاده بیت‌کوین به عنوان یک ارز روزمره بسیار مهم است و در نتیجه پذیرش عملی بیت‌کوین را فراتر از یک ذخیره ارزش گسترش می‌دهد.

شبکه لایتنینگ همچنان راهکار پیشرو لایه 2 در بیت کوین باقی است و در جهت افزایش سرعت، کاهش کارمزدها، بهبود حریم خصوصی و افزایش قابلیت استفاده برای تراکنش‌های گسترده و روزمره بیت کوین تکامل خواهد یافت.

۲. استکس (Stacks)؛ آوردن قراردادهای هوشمند به بیت‌کوین

Stacks یک بلاکچین لایه ۲ پیشرو است که بر روی بیت‌کوین ساخته شده و برای گسترش عملکرد بیت‌کوین با فعال کردن قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) بدون تغییر پروتکل اصلی بیت‌کوین طراحی شده است. این بلاکچین از یک مکانیسم اجماع جدید به نام اثبات انتقال (PoX) استفاده می‌کند که از امنیت و استحکام بیت‌کوین بهره می‌برد. برخلاف اثبات کار سنتی که نیاز به صرف منابع محاسباتی توسط ماینرها دارد، ماینرهای PoX بیت‌کوین (BTC) را با انتقال آن به شرکت‌کنندگانی که توکن بومی Stacks، یعنی STX، را قفل (یا “انباشته”) می‌کنند، متعهد می‌کنند.

این مکانیسم با اتصال بلوک‌های Stacks به بلاکچین بیت‌کوین، شبکه را ایمن می‌کند و به ماینرها (با STX) و استاکرها (با BTC) پاداش می‌دهد. همچنین، Stacks زبان قرارداد هوشمند Clarity را معرفی می‌کند و به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد قراردادهای هوشمند ایمن و قابل پیش‌بینی بنویسند که می‌توانند مستقیماً با تراکنش‌ها و وضعیت بیت‌کوین تعامل داشته باشند. این امر بیت‌کوین را از یک دارایی غیرفعال به یک دارایی قابل برنامه‌ریزی تبدیل می‌کند. به‌علاوه، از یک پیوند دوطرفه با حداقل اعتماد پشتیبانی می‌کند که به بیت کوین اجازه می‌دهد تا به طور ایمن به لایه استکس منتقل و از آن خارج شود، متفاوت از زنجیره‌های جانبی فدرال، که برنامه‌های بومی بیت کوین سریع‌تر و مقیاس‌پذیرتر را امکان‌پذیر می‌کند.

STX، توکن بومی، امنیت بلاکچین را تقویت کرده و از موارد استفاده مختلف DeFi، NFT و برنامه‌های غیرمتمرکز پشتیبانی می‌کند و با باز کردن امکانات جدید مالی و فناوری، اقتصاد بیت کوین را رشد می‌دهد. همچنین، ارتقاءهای اخیر مانند Epoch 3.2 و ارتقاء Nakamoto با فعال کردن زمان بلوک سریع‌تر، اجماع بهبود یافته و مکانیسم‌های پیوند غیرمتمرکز، عملکرد را افزایش می‌دهند. در‌انتها Stacks از طریق یک اجماع PoX منحصر به فرد که امنیت بیت کوین را بازیابی می‌کند و یک اکوسیستم پررونق برای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز متصل به لایه پایه بیت کوین ایجاد کرده، بیت کوین را به یک بلاکچین قابل برنامه‌ریزی تبدیل می‌کند.

۳. مرلین چین (Merlin Chain)؛ جادوی ZK-Rollup

یک بلاکچین لایه ۲ بومی بیت‌کوین است که برای افزایش قابل توجه مقیاس‌پذیری، امنیت و عملکرد بیت‌کوین با استفاده از فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند ZK-Rollup، شبکه‌های اوراکل غیرمتمرکز و ماژول‌های ضد کلاهبرداری درون زنجیره‌ای طراحی شده است. شبکه ZK-Rollup در Merlin Chain‌ با استفاده از اثبات‌های دانش صفر (ZKP) که از طریق Taproot به شبکه اصلی بیت‌کوین ارسال می‌شوند، چندین اثبات تراکنش را در دسته‌هایی فشرده می‌کند. این پردازش دسته‌ای، اندازه داده‌ها را در داخل زنجیره کاهش می‌دهد، هزینه‌های تراکنش را پایین می‌آورد و ضمن حفظ امنیت بیت‌کوین، توان عملیاتی را افزایش می‌دهد.

پیاده‌سازی ZK-Rollup از فناوری SNARK استفاده می‌کند که اعتبارسنجی سریع، قابل تأیید و خصوصی تراکنش را در خارج از زنجیره امکان‌پذیر می‌سازد. این سیستم شامل گره‌ها (مدیریت پردازش تراکنش و تعامل با zkProver و ذخیره‌سازی داده‌ها)، zkProver (تولید اثبات‌های دانش صفر بر اساس محاسبات ریاضی پیچیده شرح داده شده در زبان هویت چندجمله‌ای) و یک پایگاه داده برای ذخیره داده‌های درخت مرکل و اطلاعات تراکنش است. همچنین، شبکه اوراکل غیرمتمرکز، داده‌های خارجی را به صورت ایمن و بدون نیاز به اعتماد، در اختیار بلاکچین قرار می‌دهد و به قراردادهای هوشمند در Merlin Chain اجازه می‌دهد تا از اطلاعات دنیای واقعی، مانند قیمت دارایی‌ها یا داده‌های رویداد، استفاده کنند و قابلیت اطمینان برنامه را افزایش دهند.

• ماژول‌های اثبات کلاهبرداری بیت‌کوین درون زنجیره‌ای: این ماژول‌ها امکان حل هرگونه اختلاف یا سوءظن در مورد کلاهبرداری را با استفاده از مکانیسم اجماع بیت‌کوین فراهم می‌کنند و یکپارچگی شبکه را حفظ می‌کنند.

• دسترسی به داده‌ها: تضمین می‌کند که تمام داده‌ها و اثبات‌های تراکنش به طور گسترده در سراسر شبکه قابل دسترسی هستند تا از از دست دادن یا دستکاری داده‌ها جلوگیری شود.

• سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM)، که توسعه‌دهندگان را قادر می‌سازد از قراردادها و ابزارهای هوشمند موجود استفاده کنند.

• از طیف گسترده‌ای از پروتکل‌های بیت‌کوین مانند BRC20، BRC420، Bitmap، Atomicals، Pipe و Stamp پشتیبانی می‌کند.

• به عنوان پلی عمل می‌کند که امکان انتقال و استفاده یکپارچه از دارایی‌ها و پروتکل‌های لایه ۱ بیت‌کوین در لایه ۲ را فراهم می‌کند.

• مدل امنیتی قوی بیت‌کوین را به ارث می‌برد و در عین حال از طریق مقیاس‌پذیری لایه ۲، توان عملیاتی بالاتری را ارائه می‌دهد.

• با پردازش تراکنش‌ها خارج از زنجیره و فقط ارسال اثبات‌های فشرده به لایه ۱، هزینه‌های تراکنش را کاهش می‌دهد.

• سرعت و مقیاس‌پذیری تراکنش را بهبود می‌بخشد، مناسب برای تقاضای کاربران در مقیاس بزرگ.

• از برنامه‌های متنوع از جمله پروژه‌های DeFi، بازی‌ها و توکن‌های بومی لایه ۲ بیت‌کوین پشتیبانی می‌کند.

• نوآوری مبتنی بر جامعه را با تمرکز بر توسعه لایه ۲ متناسب با اکوسیستم بیت‌کوین در بر می‌گیرد.

Merlin Chain از ZK-Rollups و سایر فناوری‌های پیشرفته لایه ۲ برای گسترش دامنه عملکردی بیت کوین فراتر از یک ذخیره ارزش و لایه تسویه حساب استفاده کرده و ضمن حفظ امنیت قویِ ریشه‌دار در بیت کوین، چالش‌های مقیاس‌پذیری و کارایی را نیز برطرف می‌کند.

۴. روت‌استاک (Rootstock – RIF)؛ اتریوم روی بیت‌کوین

چارچوب زیرساخت روت‌استاک (RIF) مجموعه‌ای باز و غیرمتمرکز از پروتکل‌های زیرساختی است که بر روی بلاکچین روت‌استاک (RSK) ساخته شده است، که یک پلتفرم قرارداد هوشمند بوده که توسط شبکه بیت‌کوین ایمن شده است. هدف RIF فراهم کردن ابزارها و خدمات مورد نیاز برای توسعه‌دهندگان و نوآوران فین‌تک جهت ساخت برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) روی بیت‌کوین است که یک سیستم مالی عادلانه‌تر را امکان‌پذیر می‌سازد.

RIF از طریق زنجیره جانبی RSK که با بیت‌کوین ادغام-استخراج شده است، از امنیت و تغییرناپذیری بیت‌کوین بهره می‌برد و در عین حال قراردادهای هوشمند سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) را نیز فعال می‌کند. همچنین، RIF خدمات غیرمتمرکزی مانند پرداخت‌ها، ذخیره‌سازی، سیستم‌های نامگذاری، هویت غیرمتمرکز و اوراکل‌ها را ارائه می‌دهد و تعامل بلاکچین را برای کاربران و توسعه‌دهندگان ساده می‌کند. به‌علاوه، توکن RIF، اکوسیستم را تقویت می‌کند و برای پرداخت هزینه‌های خدماتی مانند تراکنش‌های کیف پول، درگاه‌های DeFi، پرداخت‌های مقیاس‌پذیر (RIF Rollup)، خدمات رله برای پرداخت‌های گس و انتقال بیت‌ کوین در اکوسیستم Rootstock استفاده می‌شود. هدف RIF تسریع توسعه محصولات فین‌تک مقیاس‌پذیر و برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) در Rootstock است که این امر شامل ابزارهایی مانند کیف پول RIF، Rollup برای مقیاس‌پذیری و درگاه‌ها برای داده‌های اوراکل غیرمتمرکز است و از طریق Rootstock Collective DAO، دارندگان توکن RIF از حقوق حاکمیتی برای تأثیرگذاری بر جهت توسعه و تخصیص بودجه برای رشد اکوسیستم برخوردارند. علاوه‌بر این، این پروژه بر گسترش قابلیت‌های بیت‌کوین به امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، مدیریت هویت و سایر خدمات غیرمتمرکز با امنیت بیت‌کوین و انعطاف‌پذیری مشابه اتریوم تمرکز دارد.

در اصل، RIF که در سال ۲۰۱۸ راه‌اندازی شد. یک پروتکل محوری لایه ۲ است که با ایجاد زیرساخت‌های غیرمتمرکز مقیاس‌پذیر، تعامل‌پذیر و کاربرپسند به اکوسیستم بیت‌کوین، با هدف ایجاد «اینترنت ارزش» ایجاد می‌شود. این پروتکل قابلیت‌های بیت‌کوین را با قراردادهای هوشمند و خدمات DeFi گسترش می‌دهد و امنیت را با انعطاف‌پذیری متعادل می‌کند.

۵. شبکه لیکویید (Liquid Network)؛ مخصوص تریدرها و صرافی‌ها

شبکه لیکوئید (Liquid Network) یک راهکار لایه دوم بیت کوین است که به عنوان یک زنجیره جانبی فدرال بر روی بلاکچین بیت کوین ساخته شده است. این شبکه توسط Blockstream ایجاد شده و هدف آن بهبود سرعت تراکنش‌ها، حریم خصوصی و قابلیت‌های صدور دارایی بیت کوین است. در ادامه ویژگی‌ها و جزئیات کلیدی شبکه لیکوئید را بررسی می‌کنیم، لیکوئید در هر دقیقه بلاک‌های جدید تولید می‌کند، در مقایسه با زمان بلاک 10 دقیقه‌ای بیت کوین. تراکنش‌ها تنها با دو تأیید به قطعیت می‌رسند، بسیار سریع‌تر از زنجیره اصلی بیت کوین.

همچنین، کاربران بیت کوین را از طریق فرآیندی به نام “پیوند داخلی” به شبکه لیکوئید منتقل می‌کنند و بیت کوین را در زنجیره اصلی قفل کرده و معادل آن بیت کوین مایع (L-BTC) را در زنجیره جانبی دریافت می‌کنند. آنها می‌توانند برای تبدیل L-BTC به بیت کوین، پیوند خارجی برقرار کنند. این پیوند 1 به 1 توسط فدراسیونی از اعضا به نام Functionaries قابل تأیید و ایمن است. به‌علاوه، لیکوئید با پنهان کردن مبالغ تراکنش‌ها و انواع دارایی‌ها در دفتر کل عمومی خود، ویژگی‌های حریم خصوصی پیشرفته‌ای را ارائه می‌دهد و به کاربران اجازه می‌دهد تا تراکنش‌های خود را به صورت خصوصی‌تر انجام دهند.

• پشتیبانی از چند دارایی: جدا از L-BTC، این شبکه از صدور و انتقال دارایی‌های مختلف از جمله استیبل کوین‌ها (به عنوان مثال، USDt تتر)، توکن‌های امنیتی و ابزارهای مالی توکنیزه شده پشتیبانی می‌کند و برنامه‌های کاربردی متنوعی مانند DeFi و بازی را امکان‌پذیر می‌سازد.

• کاربران هدف: در ابتدا برای صرافی‌ها، میزهای معاملاتی و سرمایه‌گذاران نهادی طراحی شده بود، انتقال سریع، محرمانه و ایمن مقادیر زیاد بیت کوین را تسهیل می‌کند و خطرات تسویه حساب و ریسک‌های پیشرو در بازارهای سرمایه را کاهش می‌دهد.

• مدیریت: لیکوئید توسط یک فدراسیون قوی از کارگزاران اداره می‌شود که بلوک‌ها را امضا می‌کنند، بر امنیت شبکه نظارت دارند و با کیف پول‌های چندامضایی از جمله ویژگی‌های قفل زمانی برای انعطاف‌پذیری، زمان کار را حفظ می‌کنند.

بنابراین، شبکه لیکوئید به عنوان یک زنجیره جانبی بیت کوین با سرعت بالا و متمرکز بر حریم خصوصی عمل می‌کند که برای استفاده نهادی، توکنیزه کردن دارایی‌ها و بهبود عملیات بازار مالی بدون به خطر انداختن امنیت بیت کوین به عنوان لایه پایه، طراحی شده است.

جدول مقایسه سریع لایه دوم‌های بیت‌ کوین

سخن پایانی

۵ پروژه برتر لایه ۲ در شبکه بیت کوین، جهشی حیاتی در پرداختن به چالش‌های مقیاس‌پذیری و عملکردی هستند. این پروژه‌ها با بهره‌گیری از فناوری‌های نوآورانه مانند کانال‌های پرداخت، زنجیره‌های جانبی، رول‌آپ‌ها و ادغام قراردادهای هوشمند، نه تنها سرعت تراکنش‌ها را افزایش داده و هزینه‌ها را کاهش می‌دهند، بلکه کاربرد بیت کوین را در حوزه‌هایی مانند امور مالی غیرمتمرکز و ایجاد دارایی‌های دیجیتال نیز گسترش می‌دهند.

با ادامه رشد و پذیرش کاربران توسط این راه‌حل‌های لایه ۲، راه برای یک اکوسیستم بیت کوین کارآمدتر، همه‌کاره‌تر و کاربرپسندتر هموار می‌شود، اکوسیستمی که قادر به حفظ تقاضای رو به رشد و در عین حال حفظ امنیت و تمرکززدایی است که زیربنای ارزش پایدار بیت کوین است. آینده بیت کوین به شدت به تکامل و موفقیت این فناوری‌های لایه ۲ بستگی دارد که در کنار هم افق‌های جدیدی را برای شبکه و جامعه جهانی آن باز می‌کنند.

آیا می‌خواهید روی آینده بیت‌ کوین سرمایه‌گذاری کنید؟ در صرافی ارز دیجیتال اکسیر، می‌توانید توکن‌های برتر لایه دوم بیت‌کوین را با بهترین قیمت و امنیت کامل معامله کنید.