اکسچنج غیر متمرکز از نگاهی دیگر

اکسچنج های غیر متمرکز، آن دریای صاف و آرامی که شما فکر می کنید نیستند.

رمز ارزها همواره از پیشگامان تمرکز زدایی بوده اند و اکسچنج های غیر متمرکز از این قاعده مستثنی نیستند.

گفته می شود برای تجارت راحت ارزهای دیجیتال بدون دخالت قانون گزار و بدون ریسک پرداخت (اطمینان از پرداخت بموقع اکسچنج به هر دو طرف معامله) اکسچنج های غیر متمرکز(DEX) جایگزین اکسچنج های متمرکز(CEX) می شوند. برای بهتر فهمیدن DEX،اول باید نگاه عمیق تری به مفهوم معامله بیاندازیم.

چرا در معامله به یک واسطه نیاز هست؟

برای نمونه اگر می خواهید ۱ بیت کوین را با ۱۰۰ لایت کوین معامله کنید و با طرف مقابل بر سر قیمت آن به توافق رسیده ایید اما هیچ کدام نمیخواهید ریسک کنید و اولین نفری باشید که خود را ارسال نمایید.

بنابر این این سوال که “چی کسی اول معامله را شروع کند؟”  مانع از شروع این معامله میگردد مگر اینکه یکی از طرفین ریسکش را بپذیرد و با فرستادن ارز دیجیتال خود معامله  را شروع کند.

خوشبختانه، یک واسطه می تواند این مشکل را حل کند . اکسچنج به عنوان یک واسطه تمام سفارشات خرید و فروش مشتریان را نشان میدهد و به صورت خودکار سفارشات مشتریان  را در زمان واقعی تکمیل می نماید.

بعلاوه مشکل “چی کسی اول معامله را شروع کند؟”  نیز توسط اکسچنج ها با در گرو نگه داشتن (escrow) دارایی های طرفین معامله حل می شود و در صورتی که معامله با موفقیت انجام نپذیرد دارایی ها به صاحبانشان بر خواهد گشت.

اسکرو کردن دارایی ها و سرمایه ی مشتریان به ۳ دلیل کار درستی است:

1. به جای اعتماد به یک فرد نا شناس ،به یک اکسچنج شناخته شده و ثبت شده و قانون مدار اعتماد می کنید.
2. از آن جایی که خود اکسچنج از این معاملات در آمد دارد و کارمزد از طرفین معامله اخذ می نماید ، بنابراین به سود اکسچنج هست که این معاملات تکرار شود و اکسچنج سعی می کند بستری را به وجود بیاورد تا معاملات بیشتری با موفقیت تکمیل گردند.
3. در صورت بروز هرگونه مشکلی در انجام معامله ، میتوان از طریق اکسچنج به صورت قانونی پیگیری کرد.

این مدل از اکسچنج ها  از زمان وجود اولین ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین مورد استفاده قرار گرفته است،  اما باز هم عاشقان ارز دیجیتال و تمرکز زدایی می خواهند این مدل را با آوردن اکسچنج های غیر متمرکز  گسترش بدهند.

DEXs چطور کار می کند؟

به مانند اکسچنج های متمرکز ، اکسچنج های غیر متمرکز نیز معاملات را با امنیت بالا فراهم میکنند و  در این نوع از اکسچنج طرفین معامله نیاز به اعتماد به یکدیگر یا حتی اعتماد به اکسچنج ندارند ،به این نوع معامله، معامله ی بی نیاز به اعتمادسازی (trustless) می گویند.

  این ادعا  باعث به وجود آمدن ۲ سوال میشود:

1. چگونه می شود بدون اعتماد به هیچ شخصی یا موسسه ای که از پول ما نگه داری میکند،  مشکل “چی کسی اول معا مله را شروع کند؟” را حل کرد؟
2. چگونه سفارشات خرید و فروش تنظیم میشود و تطابق پیدا میکنند ؟ آیا سیستم غیر متمرکز به این معنی هست که سیستم ، تمام معاملات را به صورت  trustless انجام می دهد؟

پاسخ دو  سوال بالا ، توسط اکسچنج های غیر متمرکز با دو ادعا به شرح ذیل پاسخ داده می شوند :

1. DEXs اجازه می د هد دارایی های دیجیتال به صورت trustless مورد معامله قرار گیرند.
2. DEXs سفارشات خرید و فروش را به صورت  trustless تنظیم می کند و تطابق می دهد.

ادعای اول. DEXs اجازه می د هد دارایی های دیجیتال به صورت trustless مورد معامله قرار گیرند.

به این معنی است که می شود بدون نگرانی ازاین که  “چی کسی اول معامله را شروع می کند؟” و بدون نگرانی از  escrow کردن دارایی ها توسط اکسچنج ، معاملات انجام شود.

در نگاه اول این امر باور پذیر نمی باشد اما با استفاده از روش Atomic Swap  می شود این امر را تحقق بخشید. تعریف ها:

• آلیس ۱۰۰LTC دارد و باب ۱BTC دارد.
• آلیس و باب می خواهند سکه های خود را با هم مبادله کنند.
• قیمت توافقی بین آنها معادل ۱BTC = 100LTC

مفروضات:

• باب باید ۱BTC  به آلیس بفرستد
• آلیس باید ۱۰۰LTC  به باب بدهد

Atomic Swap چطور کار می کند؟

1. آلیس به صورت رندم یک عدد R  انتخاب می کند.
2. آلیس Hash عدد R  را حساب می کند و آن را H  می نامند.
3. آلیس تراکنشی به مبلغ ۱۰۰LTC  انجام می دهد و H  را به پیوست این تراکنش  میفرستد به شرط  این که مقدار R  معلوم بشود.
4. باب نیز تراکنشی به مبلغ ۱BTC  انجام می دهد و همانH  را به پیوست این تراکنش  میفرستد به شرط  این که مقدار R  معلوم بشود.
5. زمانی که آلیس مقدار R  را فاش کند ، هردو تراکنش به صورت هم زمان و اتومات اتفاق می افتد.

اما نقصی در این گونه تراکنش وجود دارد.

از آنجایی که آلیس مقدار R  را می داند و برای تکمیل تراکنش(باب ۱۰۰LTC را دریافت کند وآلیس ۱BTC را دریافت کند) نیاز هست که مقدار R  فاش شود، بنابراین قبل از دادن R  به باب ، آلیس می تواند قیمت BTC  را نسبت به LTC چک کند و اگر قیمت کاهش پیدا کند، مقدار R  را به باب ندهد تا زمان تراکنش منقضی  شود و سکه ای جا به جا نمی شود. و متاسفانه باب برای گرفتن ۱۰۰LTC  کاملا به آلیس وابسته هست و آلیس می تواند تصمیم بگیرد کی مقدار R  را برای باب بفرستد.

در روش Atomic Swap  مشکل “چی کسی اول معامله را شروع می کند؟” بر عکس میشود چرا که همه دوست دارند که شروع کننده ی معامله باشند. چون شروع کننده می تواند مقدار Hash را در اختیار داشته باشد و طرف مقابل باید به شروع کننده اعتماد کند که مقدار Hash را به او بگوید. و این ضربه ی سنگینی به راندمان و عادلانه بودن بازار می زند.

ادعای دوم:  DEXs سفارشات خرید و فروش را به صورت  trustless تنظیم می کند و تطابق می دهد.

در اکسچنج های متمرکز  غالباً به دلیل آنکه گردانندگان این اکسچنج ها بسیاری از اطلاعات ارزشمند را از کاربران خود  پنهان می کنند ، در نتیجه همواره به Front-Running و حجم ساختگی بازار (Fake-Volume) متهم می گردند.

اما اکسچنج های غیر متمرکز ادعا دارند که مشکل نبود شفافیت در اکسچنج های را برطرف می نمایند. بعنوان نمونه قرار دادهای بسیار پیچیده هوشمند که سفارشات خرید و فروش DEXs را مدیریت می کند فقط می تواند بر روی شبکه ی Ethereum   اجرا شود چون فقط ETH  توانایی ساپورت این قراردادها رادارد. اما اگر روزانه به صورت میانگین حدود ۱ میلیون تجارت صورت گیرد . با توجه به  سابقه مشکلات این قرارداد های هوشمند و محدودیت های مقیاس پذیری این شبکه ، محال است که این شبکه دوام بیاورد.

DEXs  راه حل خوبی است اما فقط روی کاغذ!

تمرکز زدایی اکسچنج ها خیلی سخت تر از آن چیزی که فکر می کنید به دست می آید. سوال های بی جواب زیادی در این وادی وجود دارد و اکسچنج ها نمیتوانند در واقعیت به تمرکز زدایی کامل برسند وبه قولی که به سرمایه گذاران خود می دهند،عمل نمایند.

هیچ اکسچنج معتبری من جمله Binance هم هنوز نتوانسته که کاملا غیر متمرکز شود. ادعای تمرکز زدایی در حال حاضر در بهترین حالت می تواند نشان دهنده ی مدرن و به روز بودن یک اکسچنج باشد اما با نگاهی بدبینانه، فقط اقدامی است در جهت بدست آوردن پول شیرین.